حضرت رقيّه (عليها السلام)
کلمه رقيّه ، در اصل از ارتقاء به معنى صعود به طرف بالا و ترقّى است .
اين نام قبل از اسلام نيز وجود داشته ، مثلا نام يکى از دختران هاشم جد دوم پيامبر اکرم (صلى الله عليه و آله) رقيّه بوده است ، که عمه پدر رسول خدا رقيّه مى شود.
نخستين کسى که در اسلام ، اين نام را داشت ، يکى از دختران رسول خدا (صلى الله عليه و آله) از حضرت خديجه است . پس از آن ، يکى از دختران اميرالمؤ منين على عليه السلام نيز رقيه نام داشت ، که به همسرى حضرت مسلم بن عقيل درآمد.در ميان دختران امامان ديگر نيز چند نفر اين نام را داشتند، از جمله يکى از دختران امام حسن مجتبى و دو نفر از دختران امام موسى کاظم که به رقيّه و رقيّة صغرى خوانده مى شدند.

اکثر محدّثان دو دختر به نامهاى سکينه و فاطمه براى امام حسين ذکر کرده اند؛ اما علّامه ابن شهر آشوب ، و محمّدبن جرير طبرى شيعى ، سه دختر به نامهاى سکينه ، فاطمه و زينب را براى آن حضرت برشمرده اند.
در ميان محدّثان قديم ، تنها على بن عيسى اربلى ـ صاحب کتاب کشف الغمّه (که اين کتاب را در سال 687 هـ.ق تأليف کرده است ) ـ به نقل از کمال الدين گفته است که امام حسين شش پسر و چهار دختر داشت ؛ ولى او نيز هنگام شمارش دخترها، سه نفر به نامهاى زينب ، سکينه و فاطمه را نام مى برد و از چهارمى ذکرى به ميان نمى آورد. احتمال دارد که چهارمين دختر، همين رقيّه بوده باشد.
علامه حائرى در کتاب معالى السبطين مى نويسد: بعضى مانند محمّدبن طلحة شافعى وديگران از علماى اهل تسنّن و شيعه مى نويسند: امام حسين داراى ده فرزند، شش پسر و چهار دختر بوده است . سپس مى نويسد: دختران او عبارتند از: سکينه ، فاطمه صغرى ، فاطمه کبرى ، و رقيّه (عليهن السلام .)
آنگاه در ادامه مى افزايد: رقيّه (عليها السلام) پنج سال يا هفت سال داشت و در شام وفات کرد. مادرش (شاه زنان) دختر يزدجرد بود(يعنى حضرت رقيّه خواهر تنى امام سجّاد بود).

پاسخ به يک سؤ ال
مى پرسند: آيا نبودن نام حضرت رقيّه در ميان فرزندان امام حسين (عليه السلام) در کتابها و متون قديم - مانند: ارشاد مفيد، اعلام الورى ، کشف الغمّه و دلائل الامامه طبرى - بر نبودن چنين دخترى براى امام حسين (عليه السلام) دلالت ندارد؟
پاسخ : با توجّه به مطالب زير، پاسخ اين سؤ ال روشن مى شود:
1. در آن عصر، به دليل اندک بودن امکانات نگارش از يک سو، تعدّد فرزندان امامان از سوى ديگر، و سانسور و اختناق حکومت بنى اُميّه که سيره نويسان را در کنترل خود داشتند و بالا خره عدم اهتمام به ضبط و ثبت همه امور و جزئيات تاريخ زندگى امامان موجب شده که بسيارى از ماجراهاى زندگى آنان در پشت پرده خفا باقى بماند، بنابراين ذکرنکردن آنها دليل بر نبود آنها نخواهد شد.
2. گاهى بر اثر همنام بودن ، وجود نام رقيّه در يک خاندان موجب اشتباه در تاريخ شده و همين مطلب ، امر را بر تاريخ نويسان اندک آن عصر، با امکانات محدودى که داشتند، مشکل مى نموده است .
3. گاهى بعضى از دختران دو نام داشتند، مثلاً طبق قرائنى که خاطرنشان مى شود به احتمال قوى همين حضرت رقيّه را فاطمه صغيره مى خواندند، و شايد همين موضوع ، باعث غفلت از نام اصلى او شده باشد.
4. چنانکه قبلاً ذکر شد و بعد از اين نيز بيان مى شود، بعضى از علماى بزرگ از قدما، از حضرت رقيّه به عنوان دختر امام حسين ياد کرده اند و شهادت جانسوز او را در خرابه شام شرح داده اند. پس بايد نتيجه گرفت که بايد کتابها و دلايلى در دسترس آنها بوده باشد که بر اساس آن ، از حضرت رقيّه سخن به ميان آورده اند؛ کتابهايى که در دسترس ديگران نبوده است ، و در دسترس ما نيز نيست .
بنابراين ذکر نشدن نام حضرت رقيّه در کتب حديث قديم هرگز دليل نبودن چنين دخترى براى امام حسين (عليه السلام) نخواهد بود، چنانکه عدم ثبت بسيارى از جزئيات ماجراى عاشورا و حوادث کربلا و پس از کربلا در مورد اسيران ، در کتابهاى مربوطه ، دليل آن نمى شود که بيش از آنچه درباره کربلا و حوادث اسارت آن نوشته شده وجود نداشته است .

پدر حضرت رقيّه
پدر بزرگوار حضرت رقيّه (عليها السلام) امام عظيم ، حسين بن على معروفتر از آن است که نياز به توصيف و معرّفى داشته باشد.

مادر حضرت رقيه عليه السلام
مادر حضرت رقيه عليه السلام ، مطابق بعضى از نقلها (ام اسحاق) نام داشت که قبلاً همسر امام حسن (عليه السلام) بود، و آن حضرت در وصيت خود به برادرش امام حسين (عليه السلام) سفارش کرد که با ام اسحاق ازدواج کند و فضايل بسيارى را براى آن بانو بر شمرد.
و به نقلى ، مادر رقيه (عليها السلام) (ام جعفر قضاعيه) بوده است ولى دليل مستندى در اين باره ، در دسترس نيست .
شيخ مفيد در کتاب ارشاد ام اسحاق بنت طلحه را مادر فاطمه بنت الحسين معرفى مى کند.

سن حضرت رقيه (عليه السلام)
سن مبارک حضرت رقيه (عليها السلام) هنگام شهادت ، طبق پاره اى از روايتها سه سال ، و مطابق پاره اى ديگر چهار سال بود. برخى نيز پنج سال و هفت سال نقل کرده اند.
در کتاب وقايع الشهور و الايام آمده است که ، دختر کوچک امام حسين (عليه السلام) در روز پنجم ماه صفر سال 61 هـ.ق وفات کرد، چنانکه همين مطلب در کتاب رياض القدس نيز نقل شده است .

فصل دوم : رقيه (عليها السلام) در عاشورا
در بعضى روايات آمده است : حضرت سکينه (عليها السلام) در روز عاشورا به خواهر سه ساله اى (که به احتمال قوى همان رقيه (عليها السلام) باشد گفت : بيا دامن پدر را بگيريم و نگذاريم برود کشته بشود .
امام حسين ( عليه السلام ) با شنيدن اين سخن بسيار اشک ريخت و آنگاه رقيه (عليها السلام) صدا زد: بابا! مانعت نمى شوم . صبر کن تا ترا ببينم امام حسين (عليه السلام) او را در آغوش گرفت و لبهاى خشکيده اش را بوسيد. در اين هنگام آن نازدانه ندا در داد که :
العطش العطش ، فان الظما قدا احرقنى بابا بسيار تشنه ام ، شدت تشنگى جگرم را آتش زده است . امام حسين (عليه السلام) به او فرمود: کنار خيمه بنشين تا براى تو آب بياورم آنگاه امام حسين (عليه السلام) برخاست تا به سوى ميدان برود، باز هم رقيه دامن پدر را گرفت و با گريه گفت : يا ابه اين تمضى عنا؟
بابا جان کجا مى روى ؟ چرا از ما بريده اى ؟ امام (عليه السلام) يک بار ديگر او را در آغوش گرفت و آرام کرد و سپس با دلى پر خون از او جدا شد.